Roemi

Khidr Braakman

Het lezen van de gedichten van Roemi's gedichten roept bij vrijwel iedereen een heel direct gevoel van geluk en inzicht op. Het is bevrijdend om door zijn ogen mee te kijken, door zijn hart mee te voelen. Hij is behalve een inspirerend dichter ook een spirituele gids voor veel soefi's.

Zijn naam spreek je uit als Maulanå Jallåludh-deen Mohammad Balkhy Roumy. Het achtervoegsel Roumy is er pas later bijgekomen, het is afgeleid van Roum, land van de Romeinen. Zijn volgelingen hebben het over Roemi als Mevlana, wat zoiets betekent als onze meester.

Roemi is een Soefi dichter. Het Soefisme is van oorsprong een mystieke stroming binnen de islam. Een nogal dissidente stroming die vaak op gespannen voet heeft gestaan met de officiële Islam. Heel typisch voor het soefisme is de opvatting dat spiritualiteit levend moet zijn en van mens tot mens in persoonlijk contact moet worden overgedragen en beleefd. In grote organisaties verstart dat levende en wordt het gevangen in dogma's. Bij Roemi vind je dat terug in alles wat hij schrijft.

Roemi was uitzonderlijk begaafd en schreef snel, vanuit een uitbarsting van inspiratie, na een staat van extase of zelfs wanneer hij nog in een staat van extase was. In dat laatste geval werd de woordenstroom door een leerling die in de buurt is, opgeschreven. Op deze wijze opgeschreven voel je in het gedicht nog de eb en vloed van de ervaring. Zijn gedichten klinken na zoveel eeuwen nog zo fris alsof ze gisteren geschreven zijn.

De emotie die door het lezen van gedichten maar ook door de muziek wordt opgewekt, wordt in het Arabisch ‘tarab’ genoemd. Je raakt in een soort vervoering door een intens gevoel van schoonheid gekoppeld aan inzicht. Iemand die met passie kan voordragen, is in staat de mystieke emotie van de dichter opnieuw op te roepen. Hij ontvangt om het zo te zeggen Tarab van de dichter en brengt die over op de toehoorders. Omdat de toehoorders helemaal vertrouwd zijn met de mystieke betekenis van wat de dichter tot uitdrukking brengt ontstaat er een intense gevoelsuitwisseling.

Vanuit het uiterste mystieke standpunt bestaat er maar één levensvorm, waar wij onderdeel van zijn. Als individu leef je in een droom van afgescheiden zijn, je droomt dat je een deel van het geheel bent. Het is mogelijk de oorspronkelijke eenheid te ervaren. Roemi zegt dat met de woorden:

Wanneer je jezelf maar één keer

zou kunnen vergeten,

zou het geheim van de geheimen

zich voor je openen.

Het gezicht van het onbekende

verborgen achter het universum

zou verschijnen in de spiegel

van je waarneming

Vervolg: De lange reis

,