header

 Nabijheid....zoektocht...

 Sakina Janssen

 

Koestering; Linoleumsnede van Marieloes Reek
www.marieloesreek.nl

In soefi poëzie van de oude Perzische dichter Hafiz ervaar je vaak zijn nabijheid, bijvoorbeeld als hij je toespreekt in het gedicht “the gift”/”het geschenk”…

koestering

Our Union is like this
You feel cold
So I reach for a blanket to cover
our shivering feet.
A hunger comes into your body
So I run to my garden and start digging potatoes.
You ask for a few words of comfort and guidance,
I quickly kneel at your side offering you
this whole book
as
a gift

Ons één- zijn is zo.
Je hebt het koud
Dus ik reik naar een deken
om onze kleumende voeten te bedekken
Honger komt in je lichaam
Dus ik ren naar mijn tuin en begin aardappelen te rooien.
Je vraagt om een paar bemoedigende woorden en leiding,
snel kniel ik naast je en bied je
dit hele boek aan –
als geschenk

In het dagelijks leven is nabijheid van dierbaren, een dierbare, een mens, soms ook een huisdier, of zelfs van iets als een uitbottende rozenstruik in het voorjaar een noodzaak als eten en drinken …nabijheid voedt ons, “shelters” ons: nabijheid biedt onderdak, tijdelijk, steeds weer opnieuw en niet noodzakelijkerwijs van een bepaalde vriend of geliefde, maar in het besef van vriendschap, van het bestaan van het grote liefdevolle veld van verbinding tussen alles en iedereen …

Ook anderen zoeken als schrijver de nabijheid tot de lezer…Italo Calvino beschrijft in één van zijn verhalen hoe hij ziet dat aan een geopend raam een lezer zijn verhalen leest en hij ervaart een vorm van afgunst…hij zou zo graag deel willen uitmaken van wat daar gebeurt tussen letter en lezer…lezen kan een grote vorm van nabijheid vertegenwoordigen: het even deel hebben aan hoe een ander de wereld ziet, maar ook een grote nabijheid naar jezelf...lezen is spiegelen, is een heel intieme vorm van nabijheid, is iets wat zich tussen de schrijver en jou lijkt af te spelen, maar in jou zelf een innerlijk leven lijkt te hebben…te krijgen? En tegelijkertijd lijkt dat “iets” een universaliteit te illustreren van iets wat in ons allen leeft…

In “Voor wie dit leest” zegt Leo Vroman:

Gedrukte letters laat ik U hier kijken,
maar met mijn warme mond kan ik niet spreken,
mijn hete hand uit dit papier niet steken;
wat kan ik doen? Ik kan U niet bereiken…
(...)

De bibliotheek in Gouda bedacht in de jaren negentig dat het mooi was dit gedicht op een T shirt af te drukken, hetgeen gebeurde, waarbij men alle keren dat “papier” werd genoemd er “T shirt” voor in de plaats zette…hetgeen bij het dragen dus bijna een directe uitnodiging was naar degene die je ontmoette…en wel op een gewenst niveau, dat hij aan het eind van het gedicht aangeeft:

Doe deze woorden niet vergeefs ontwaken,
zij kunnen zich hun naaktheid niet vergeven;
en laat Uw blik hun innigste niet raken
tenzij Gij door de liefde zijt gedreven.

Lees dit dan als een lang verwachte brief,
en wees gerust, en vrees niet de gedachte
dat U door deze woorden werd gekust:
Ik heb je zo lief.

Een verbluffend ontroerende oproep aan ons, aan de kwaliteit van onze ontmoetingen…

In alle spirituele tradities wordt op enigerlei wijze de waarde van verbindingen tussen mensen beschreven, niet alleen in de vorm van wetten en regels die een rechtvaardige omgang met elkaar borgen, maar vooral ook in het achterliggende ideaal van broederschap… de grote waarde van het in standhouden van een goede relatie met een kennis, met een collega, met een buur, met een vriend, vriendin, een geliefde…tot zelfs de grote waarde van een soul friend…Anam Cara zegt John O’ Donohue in het gelijknamige boek en Hazrat Inayat Khan vertelt over de “twin soul”…dat er een nabijheid, een band bestaat tussen twee mensen die van een bijzondere kwaliteit is…, dat het een geweldig groot goed is, wanneer er zo iemand in je leven is…waarbij er meteen duidelijk wordt gemaakt, dat het ontbreken van zo iemand niet hopeloos is, omdat je in de relatie met een ander de kwaliteit van de twin soul kunt ontwikkelen….

…wanneer…om weer met de woorden van Leo Vroman te spreken, woorden die hij deelt met Hafiz met Rumi…met al degenen die hier iets van begrepen…wanneer je door de liefde wordt gedreven…

Nabijheid kunnen we ervaren als we lezen, als we omgaan met anderen, bij het luisteren naar muziek, in de natuur… in veel van ons dagelijks handelen, denken en voelen. Nabijheid lijkt daarbij niet alleen een kwestie te zijn van “in verbinding staan” met iets of iemand. Echte nabijheid, die natuurlijk ook verbondenheid veronderstelt, heeft een kwaliteit van het samen met het andere, de ander deel te hebben aan iets wat groter is dan…deel te hebben aan iets …wat de ontmoeting overstijgt.

Voelen bijvoorbeeld, dat je samen deel hebt aan een oceaan van “goedheid”, van “grote vriendelijkheid”…Zo kan het in het klein of in het groot, in welk opzicht dan ook een soort eenheidservaring zijn. Hafiz gebruikt niet voor niets het woord “Union” voor “één zijn” en onlangs vond ik de Friese vertaling van het Engelse woord “closeness”…”eenlikheit”…

In toespraken van Hazrat Inayat Khan kom je het begrip “adab” tegen…de goede wijze waarop je de ander benadert; nogal verschillend van de Hollandse directheid in het benaderen van alles en iedereen… Adab is een soort kofferbegrip van een heel scala aan kwaliteiten in je omgang met een ander die de waarde van de nabijheid tot de ander groter maakt: zoals consideratie, tact, vriendelijkheid, respect, bescheidenheid, tederheid, ernst en … nog veel meer…

In de Ierse spirituele traditie is er sprake van “reverence” als het gaat om nabijheid zoeken van natuur, van mensen en een pleidooi om de urgentie van het allemaal meteen te willen ervaren…los te laten, de tijd te nemen om nabij te komen…en je daarbij te laten leiden door schoonheid. ..

Tenslotte kan het ons op verschillende momenten in het leven overkomen, dat nabijheid die we als mooi, maar ook vanzelfsprekend beschouwden abrupt wordt verbroken. Wat volgt is dan onontkoombaar ontreddering, ontzetting, verdriet, rouw…Niet het scheiden doet zo’n pijn, maar het afgesneden zijn …is wat we dan ervaren. Het ervaren van nabijheid van anderen kan in zo’n periode helend zijn, maar soms ook bijna niet te verdragen door de herinnering aan de verloren persoon….

In die situatie kan ons hart genezen door nabijheid van iets in de natuur, van muziek ……. of door nabijheid van Hafiz, in deze regels….:

... You ache with loneliness one night so much you weep
and I say
Here’s a rope, tie it around me, Hafiz will be your companion for life…

…op een nacht doet eenzaamheid je zo veel pijn, dat je huilt
en ik zeg
Hier is een touw, bind het maar om me heen, Hafiz zal je leven lang bij je zijn…

En niet alleen ons hart genezen, maar ons ook hoop geven op nieuwe “goede nabijheid”...en het besef herstellen dat alles van waarde wat we deelden met de verloren dierbaren…bleef…

 

Download deze tekst