Hazrat Inayat Khan's Leven en Werk

"Op 13 september 1910 werd ik door het lot verplaatst van een wereld vol poëzie naar een wereld van handel en industrie.
De oceaan die ik moest oversteken leek mij een scheidslijn tussen het leven dat voorbij was en het leven dat nog moest beginnen. Ik keek naar het rijzen en dalen van de golven en realiseerde me dat hierin het hele leven werd weerspiegeld, het leven van individuen, van naties, van rassen.... Deze periode van onderweg zijn leek op een toestand die men ervaart tussen droom en ontwaken; mijn hele leven in India werd een droom, niet een droom zonder betekenis maar een droom die mij voorbereidde om aan datgene te beantwoorden waarnaar ik op weg-was. Er waren ogenblikken van droefheid, van het gevoel dat ik hoe langer hoe verder verwijderd raakte van mijn geboorteland; er waren ook momenten van grote vreugde vol hoop en verlangen het Westen te bereiken waarvoor mijn ziel was bestemd."

"Maar soms voelde ik mij te klein voor mijn idealen en verlangens, vooral wanneer ik mijn beperkte ZELF vergeleek met deze uitgestrekte wereld.Maar op andere momenten als ik door het antwoord dat mijn hart gaf, besefte om Wiens werk het ging, Wiens dienst het was, Wiens roep het was, werd ik in extase gebracht, alsof ik werd uitgetild boven de beperkingen, waaronder mensen gebukt gaan, door het bewust worden van de waarheid..."
Aldus beschreef Inayat Khan zijn gevoelens, tijdens zijn bootreis van Bombay naar New York.

Soefisme is volgens Inayat Khan, op intellectueel niveau ontstaan in de wereld, op het devotionele vlak gevoed in Perzië en spiritueel gerijpt in India. Het is het meest bekend als de islamitische mystiek, die tot bloei kwam door de grote Perzische dichters, zoals Shams-e Tabriz, Jelal ud-Din Rumi, Hafiz en vele anderen. Maar Inayat Khan's boodschap van liefde, harmonie en schoonheid is meer dan dat: het is de essentie van alle religie. Zijn soefisme is universeel, niet gebonden aan enige specifieke vorm van religie.
Inayat Khan maakte de mensen weer bewust van de fundamentele waarheden die in elke religie verborgen zijn. Als nazaat van een familie van soefi's, ingewijd (geïnitieerd) door een soefimeester, noemde bij zijn boodschap de Soefi Boodschap. Het idioom waarin hij deze bracht was echter zijn eigen idioom en hij paste haar ook aan de noden en behoeften van onze tijd aan.
Hij richtte zich in de eerste plaats tot de Westerse wereld, alles achterlatend wat hem lief was, een leven en een carrière die in vele opzichten briljant en veelbelovend was: een leven in zijn geliefde vaderland en een in vele opzichten briljante, veelbelovende carrière.

Maula Bakhsh

Inayat Khan werd op 5 juli 1882 in Baroda geboren. Hij was een afstammeling van een oude familie van soefi's, musici en dichters. Hij was een kenner van zowel de Zuid- als Noord-Indiase muziekstijl, waaronder de dhrupad muziek. Zijn moeder was een dochter van Maula Bakhsh, een groot musicus en dichter in zijn tijd, die nog steeds bekend is in India.
De vooraanstaande positie van Maula Bakhsh bracht zijn familieleden in contact met brahmanen en parsi's (aanhangers van de leer van Zarathoeshtra). Dat heeft Inayat Khan's wijze van denken sterk beïnvloed.
Het is niet verwonderlijk dat hij, stammend uit een dergelijke familie, ook zeer muzikaal was. Als negenjarige jongen zong hij aan het hof van de maharadja een beroemde Sanskrit hymne, waarvoor hij een onderscheiding en een studiebeurs kreeg.
Zijn geliefde instrument was de vina. Hij gaf met zóveel succes muzieklessen, dat hij al voor zijn twintigste professor werd aan de muziekakademie, de Gayan Shala, die zijn grootvader in 1886 had opricht en die nu deel uitmaakt van de kunstfaculteit van de universiteit van Baroda.
Na de dood van Maula Baksh, zijn moeder en broer vertrok hij naar Madras en Mysore waar hij als gevierd musicus concerten gaf. In Hyderabad, in het huis van zijn vriend en leraar die hem de Perzische en Arabische literatuur leerde kennen, vond hij zijn murshid: Syed Mohammed Hashim Madani. die behoorde tot de Indiase Chistia Orde der soefi's.
Vier jaar bleef hij in Hyderabad tot de dood van zijn Murshid in 1908. Twee jaar later vertrok hij in opdracht van zijn leermeester naar de Verenigde Staten om daar de boodschap van geestelijke vrijheid en de eenheid van religieuze idealen te brengen.
Hij reisde samen met zijn broer Maheboob Khan en. zijn neef Mohammed Ali Khan; zijn jongste broer Musharaff Khan volgde hem later. Allen waren musici.
In 1912 begonnen hun reizen, die hen door bijna heel Europa en later weer Amerika voerden. In datzelfde jaar trouwde lnayat Khan met de Amerikaanse Ora Ray Baker.
Uit dit huwelijk zouden vier kinderen geboren worden: Noorunnisa, Vilayat, Hidayat en Khairunnisa. In 1913 tot 1914 was de familie in Rusland, waar Inayat Khan zich misschien wel voor het eerst weer thuis voelde: de hele atmosfeer daar herinnerde hem aan India. Daar werkte hij samen met de musicus Sergei Tolstoi - zoon van de schrijver Leo Tolstoi - aan het muziekstuk: Sjakuntala. Ook kwam Inayat Khan in contact met de componist Skriabin. Vlak voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog vertrok hij, via een kort verblijf in Frankrijk, met z'n familie naar Engeland waar hij tot 1920 verbleef.

Soefi-activiteiten

Overal in het Westen kreeg Inayat Khan leerlingen. De soefi-activiteiten begonnen op gang te komen. Zij lieten hem geen tijd meer voor zijn muziekpraktijk. Vanaf die tijd stemde hij geen instrumenten meer maar mensen, zoals hij het zelf uitdrukte. Zijn broers gingen door met het geven van concerten. Ali Khan kreeg zelfs een Westerse muziekopleiding als operazanger aan de bekende muziekakademie S.Caecilia in Rome.

In 1920 reisde de familie Khan naar Frankrijk en vestigde zich eerst in Wissous en later in Suresnes vlakbij Parijs. In Wissous werd in 1921 de eerste Zomerschool gehouden, de tweede een jaar later in Katwijk aan Zee.Vanaf 1923 hadden bijeenkomsten in Suresnes plaats. Veel van de leringen ('teachings') van Inayat Khan, dateren uit het begin van de jaren twintig. Een groot deel ervan is gebundeld in serie van veertien boeken: The Sufi Message
De leringen werden als voordracht gegeven, onder meer tijdens de diverse zomerscholen - soms wel vijf per dag. Enkele leerlingen hebben de teksten ervan opgetekend; Inayat Khan schreef zelf namelijk geen boeken. Alleen de aforismen in de Gayan, Vadan en Nirtan zijn door hemzelf opgeschreven in zijn notitieboekje.
Een groot deel van zijn werk is ook in het Nederlands uitgegeven.

Die lezingen van Inayat Khan zijn nog steeds uniek. Zij bevatten een boodschap voor de toekomst, een visionaire en tegelijkertijd praktische filosofie.
Aanvankelijk leek men in brede kring nauwelijks oog te hebben voor de grootsheid van zijn Soefi Boodschap en van de betekenis daarvan voor het gewone, dagelijkse leven. Nu lijkt het er echter op dat zijn mystieke visie door steeds meer mensen begrepen wordt, niet alleen in het Westen, maar ook in India zelf.
Daarvan getuigt de recente, Indiase uitgave van The Sufi Message met index, door de gerenommeerde uitgeverij Motilal Banarsidass. Het grote belang van Inayat Khans werk blijkt ook uit de verscheidenheid van de onderwerpen die hij heeft behandeld:

• de ziel vanwaar, waarheen;
• de mystiek van muziek, woord en geluid;
• de kunst van de persoonlijkheid;
• morele evolutie;
• mentale zuivering en genezing;
• de eenheid van religieuze idealen;
• filosofie, psychologie en mystiek.
• initiatie en leerlingschap
  

De Zomerschool van 1926, was de laatste onder zijn leiding.
Inayat Khan vertrol naar India waar hij, alleen vergezeld door een secretaresse, in de eerste week van december aankwam. Vanuit Delhi reisde hij begin 1927 naar Ajmer, waar hij de beroemde Dargah, het uit 1229 daterende graf van Khwaja Moin-ud-Din Chisti bezocht.
Tijdens die reis vatte hij kou waaraan hij vlak na zijn terugkomst in Delhi op 5 februari 1927 overleed.

Uit dankbaarheid voor alles wat hij heeft gegeven, wordt jaarlijks de sterfdag van deze grote persoonlijkheid en mysticus in Delhi herdacht met een grote viering, de Urs.

Meer over Hazrat Inayat Khan/s leven en werk kunt u vinden in het boek van Theo van Hoorn -- Herinneringen aan Inayat Khan en het westers soefisme en in het boek van Elisabeth de Jong-Keesing -- Golven, waarom komt de wind