header

Gebed

Kariem Maas

 

gebedIedereen heeft wel eens ervaren dat je jezelf kunt verliezen bij iets dat mooi of bijzonder is. Dat, zegt Inayat Khan, is de kern van wat bidden is. Bidden is niet het bewerken van een verre god om iets gedaan te krijgen. Bidden is ten diepste het bewerken van jezelf om je ego te kunnen verliezen in iets dat groter is: dat kan in schoonheid zijn, in liefde, in de ervaring dat alles één is, in een Godsideaal – het beeld dat we onszelf maken van God. De gebeden die Inayat Khan heeft doorgegeven in het universeel soefisme zijn daarop gericht.

 

De Ene

Wij worden omringd door veel pracht en grootsheid waarin we kunnen opgaan – de natuur, de hemel met zon, maan en sterren. Logisch, betoogt Inayat Khan, dat de mens in de loop van de geschiedenis dus aan veel van wat het heelal omvat goddelijke betekenis heeft gehecht. Nog afgezien van het feit dat veel verschijnselen wetenschappelijk te verklaren bleken en daardoor aan mystieke kracht inboetten, zijn er altijd mystici geweest die beseften dat niet de uiterlijke verschijnselen essentieel zijn maar de achterliggende kracht. Mystici van alle tijden hebben beseft dat de verschijnselen uitdrukking zijn van één ongedeeld bestaan: de Ene, God of welke naam je ook geeft aan dat wat is en waarbuiten niets bestaat.
Je daarvoor openstellen is bidden. Bidden is dus veeleer een houding dan een activiteit. En voorzover het een activiteit is, heeft die vooral effect op je eigen bestaan. Door te bidden laat je je begrensde ego voor wat het is, je opent je hart en maakt ruimte voor inspiratie.

Vijf aspecten van gebed

Inayat Khan onderscheidde vijf kanten aan bidden, vijf houdingen die wij bij bidden kunnen aannemen. Allereerst dankbaarheid voor alles wat wij krijgen. Op de tweede plaats spijt over onze tekortkomingen; en als we daarvoor de verantwoordelijkheid op ons nemen, kunnen we ook vragen om vergeving. Het verlangen, en het vragen om hulp om onze beperkingen te boven te komen is het derde aspect van bidden. Het vierde element dat een rol speelt is de volmaaktheid waarnaar wij verlangen. En tenslotte het belangrijkste aspect, dat alles als het ware overkoepelt, is het besef dat bidder, gebed en aanbedene één zijn. Het besef dat ook jij deel uitmaakt van de Eenheid waarbuiten niets anders bestaat. Dat je, zoals sommige religies poëtisch uitdrukken, kind van God bent en deelt in dat ene Licht. Bidden is ten diepste je bewust toekeren naar dat Licht.

Gebeden

Doordat de wereld zoveel verschillende tijden en culturen heeft gekend, zijn er veel verschillende gebeden en manieren van bidden ontwikkeld, aldus Inayat Khan. Zelf liet hij diverse gebeden na waarmee wij kunnen uitstijgen boven al die verschillen. In die gebeden zijn weliswaar elementen te herkennen van diverse religies, maar juist door deze te combineren heeft Inayat Khan de gebeden een universele strekking gegeven. Ze reiken ‘naar de Ene’, zoals de eerste woorden luiden van het eerste gebed, de ‘aanroep’. Naast deze aanroep zijn drie gebeden het meest gangbaar in het soefisme. Met islamitische namen worden ze Saum, Salaat en Khatoem genoemd.

Het gebed Saum is sterk gericht op de persoonlijke relatie van de bidder met ‘het Enige Wezen’, de alomtegenwoordige, alles doordringende en almachtige God.

Het gebed Salaat staat in het teken van de goddelijke geest die leven geeft en inspiratie. Dit gebed bezingt de liefde die we in alle wezens om ons heen kunnen ontwaren. Het geeft ook uiting aan dankbaarheid voor alle profeten, die als boodschappers van de geest hebben getuigd.

Het gebed Khatoem is het meest naar binnen gericht: het vraagt om licht voor onze ziel, om inzicht in ons bestaan en de goddelijke goedheid om uit te stijgen boven alle scheidslijnen die de mensheid verdelen.


 Voorbereiding op gebed

Stilte is een gerichtheid, maar die leidt tot rust.
Rust (ontspanning) van het lichaam is: niets hoeven doen.
Rust (ontspanning) van de geest: niets te hoeven denken, niets na te streven.

Als je in rust zit, laat je je niet storen door een krampje of kriebel hier of daar, want je bent in zekere zin je lichaam vergeten.
Als je in rust van de geest bent, laat je je niet storen door een opkomende gedachte, je laat dit los, je laat dit niet doordringen, je verzet je er niet tegen, en het ebt weg. Dat is de rust van lichaam en geest.

Lukt het niet helemaal,

Ga dan je adem na; volg deze, het houdt je geest gericht.
Zodra je adem in evenwicht is, zullen de gedachten die opkomen weer rustig weggaan, omdat je ademt en niet denkt.

Het bewustzijn ligt nu in het ademen, is gericht op je adem. De innerlijke kalmte wordt groter, sterker en aangenamer; vervult je meer, je adem wordt langzamer en gaat regelmatig, automatisch.

Het ademt in je.
De gerichtheid lost zich hier op.
Dit is het begin.

Wat dan opkomt is de brug die we over moeten.
Er zijn sensaties die als diepten zijn onder de brug.
Er zijn gevoelens die als gevaarlijk bruisend water zijn onder de brug,
Maar de brug en de leuning, nl de adem en zijn ritme,
doen ons oversteken als naar een andere oever van het bestaan.


 

 

 

 

Saum

Geprezen zijt Gij, Allerhoogste God,
almachtig, alomtegenwoordig, aldoordringend,
het Enige Wezen.
Neem ons in Uw ouder-armen,
hef ons op uit de dichtheid van de aarde.
Uw schoonheid aanbidden wij,
aan U geven wij ons gewillig over.
Allergenadigst en barmhartig God,
geïdealiseerde Heer van de hele mensheid,
U alleen aanbidden wij,
en naar U alleen gaat ons verlangen uit.
Open ons hart voor Uw schoonheid,
verlicht onze ziel met Goddelijk licht.
O Gij, de Volmaaktheid van Liefde, Harmonie en Schoonheid,
Almachtig Schepper, Onderhouder, Rechter en Vergever van onze tekortkomingen,
Heer God van het Oosten en van het Westen,
van de werelden omhoog en omlaag
en van de geziene en ongeziene wezens,
stort Uw Liefde en Uw Licht over ons uit,
geef voedsel aan ons lichaam, ons hart en onze ziel,
gebruik ons voor het doel, dat Uw wijsheid kiest
en leid ons op het pad van Uw eigen goedheid.
Trek ons nader tot U, ieder ogenblik van ons leven,
tot zich in ons weerspiegelen mogen
Uw genade, Uw heerlijkheid, Uw wijsheid, Uw vreugde en Uw vrede.

Amen

 

 

Salat

Allergenadigst Heer, Meester, Messias en Verlosser van de mensheid,
wij groeten U in alle ootmoed.
Gij zijt de eerste oorzaak en het laatste gevolg,
het goddelijk licht en de Geest van Leiding,
Alfa en Omega.
Uw licht is in alle vormen, Uw liefde in alle wezens:
in een liefdevolle moeder,
in een vriendelijk vader,
in een onschuldig kind,
in een helpend vriend,
in een bezielend leraar.
Geef dat wij U herkennen mogen in al Uw heilige namen en vormen:
als Rama, als Krishna, als Shiva, als Boeddha,
laat ons U kennen
als Abraham, als Salomo, als Zarathoestra,
als Mozes, als Jezus, als Mohammed
en in veel meer namen en vormen,
bekend en onbekend aan de wereld.
Wij aanbidden Uw verleden,
Uw tegenwoordigheid verlicht diep ons wezen
en wij zien uit naar uw zegen in de toekomst.
O Boodschapper, Christus, Nabi, de Rasoel van God.
Gij wiens hart voortdurend opwaarts reikt,
Gij komt op aarde met een boodschap als een duif van omhoog,
wanneer Dharma in verval is,
en spreekt het Woord
dat U in de mond wordt gelegd zoals het licht de wassende maan vult.
Laat de ster van het goddelijk licht, die in Uw hart schijnt,
zich weerspiegelen in het hart van Uw toegewijden.
Moge de Boodschap van God wijd en zijd reiken,
de hele mensheid verlichten
en maken tot één enkele broederschap
in het Vaderschap van God.

Amen

 

 

Khatoem

O Gij, die de volmaaktheid zijt
van liefde, harmonie en schoonheid,
Heer van hemel en aarde,
open ons hart,
opdat wij Uw stem mogen horen die voortdurend van binnenuit komt.
Ontsluit ons Uw goddelijk licht, dat in onze ziel is verborgen,
opdat wij het leven beter mogen kennen en begrijpen.
Allergenadigst en barmhartig God,
schenk ons Uw grote goedheid,
leer ons Uw liefdevol vergeven,
hef ons op boven alle onderscheid en verschil dat de mensheid verdeelt.
Zend ons de vrede van Uw goddelijke Geest
en verenig ons allen in Uw volmaakte wezen.

Amen

 

 

Nayaz

Geliefde Heer, almachtige God,
door de stralen van de zon,
door de golven van de lucht,
door het aldoordringende leven in de ruimte,
zuiver mij en revitaliseer mij, 
en ik bid U: genees mijn lichaam, hart en ziel.

Amen